PATENT

Buluş Nedir?
 

  Buluş, sanayide belirli bir teknik sorunun çözümüne ilişkin yeni teknik çözümlerdir.

Bir soruna yeni bir düşünce ile çözüm bulunabileceği gibi, bilinen bilgilerden yararlanarak mevcut teknolojiler de geliştirilebilir. Bir buluşun patent ilekorunup/korunamayacağına karar verebilmek için öncelikle teknik özelliklerinin incelenmesi gerekmektedir.
Türkiye’de buluşların korunması; Patent ya da Faydalı Model Belgesi olmak üzere, iki ayrı belgelendirme sistemi ile sağlanmaktadır.

Bir başka husus  ta, buluşların her ülkenin kendi yasasına göre patentlenebilir bir konu olması gereğidir.

Ülkemiz için 551 Sayılı Kararnamede belirtilen patent verilerek korunamayacak konular ve buluşlar:

-Keşifler,bilimsel teoriler,matematik metotları,

- Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları,
- İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri,

-Zihni, ticari ve oyun faalietlerine ilişkin plan, usul ve kurallar,

-Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller,
- Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar, bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleridir.

Bir buluşun patentle korunabilmesi için gereken şartlar, bir başka deyişle Patentlenebilirlik kriterleri

  • Yeni olması ;(başvuru yapılmadan önce yazılı, sözlü ya da uygulanarak açıklanmamış olması)

  • Buluş basamağını içermesi “tekniğin bilinen durumunun aşılması”; (buluşun ait olduğu teknik alanda yer alan uzman bir kişinin kolayca düşünüp, uygulamaya koyamaması)

  • Sanayiye uygulanabilir olması (pratikte uygulanabilir (seri üretim) olması)

Patent nedir?
 

   Patent, sanayi alanında uygulanabilir bir buluşun sahibine devlet  tarafından verilen belgedir. Patent hakkı,  buluş sahibine  buluşunu açıklaması karşılığında buluş konusu ürünü üretme, pazarlama, satma, kullanımına izin verme ve  izinsiz kullanılmasını engelleme ayrıcalığını vermektedir. Patent başvurusu resmi olarak yapıldığı andan itibaren koruma başlar.
Buluşların patent belgesi ile korunma süresi başvurunun yapıldığı tarihten itibaren 7 yıl (incelemesiz patent) veya 20 yıl (incelemeli patent) dir. Bu süre uzatılamaz. Ancak belirli süreler ve koşullar yerine getirildiğinde incelemesiz patentten (7 yıl) incelemeli patente (20 yıl)  geçiş yapılabilir. Buluş, 7 veya 20 yıllık süre dolduktan sonra, herkes tarafından serbestçe kullanılabilir.

Patent Belge Alma Süreci Nasıl?

  Bir buluşu Patent Belgesi alarak koruyabilmek  için yapılan başvuru öncelikle Türk Patent Enstitüsü tarafından şekli şartlar açısından incelenir. Şekli şartlara uygun olarak hazırlanmış tarifname, teknik resimler ve istemler ile resmi kuruluşlar tarafından düzenlenen araştırma raporu yayınlanır. Patent başvurusunun hem şeklen yasaya uygun  hazırlanması hem de içerik olarak ayrıntılı, açık, anlaşılır ve  buluşun tüm niteliklerini kapsayacak ve uygulanabilirliğini sağlayacak şekilde hazırlanmış olması buluşun Patent belgesi alma şansını belirleyen en önemli  ölçüttür. 

İncelemesiz Patent Sistemi

  Şekli şartlar açısından uygun bulunarak, yayınlanan başvuru ve  resmi kuruluşlar tarafından hazırlanan Araştırma Raporuna altı ay içinde üçüncü kişiler görüş bildirebilir. Başvuru sahibinin incelemesiz sistemi seçmesi durumunda görüşler dikkate alınmadan İncelemesiz Patent Belgesi yedi yıl için verilir. Bu sistem ile buluş sahipleri daha ucuz, daha kısa sürede ancak buluşun koruma süresi de kısa olan bir koruma elde ederler.

İncelemeli Patent Sistemi 


  Şekli şartlar açısından uygun bulunan başvuru, resmi kuruluşlar tarafından hazırlanan araştırma raporunun yayınlanmasından sonra altı ay içinde üçüncü kişiler patent verilebilirlik şartları açısından görüş bildirebilir. Başvuru sahibinin incelemeli patent sistemini tercih etmesinden ya da üçüncü kişilerin inceleme yapılmasını talep etmesinden  sonra esas inceleme yapılır. Resmi kuruluşlar tarafından hazırlanan İnceleme raporunun olumlu olması veya olumsuzlukların giderilmesi sonucunda İncelemeli Patent 20 yıl için verilir.  Bir başvuru en fazla 3 kez incelemeye tabi tutulur. Bu sistem ile buluş sahipleri işlemleri daha uzun süren, ancak daha sağlam ve uzun süreli koruma elde ederler.


Patent başvurusunun Türk Patent Enstitüsüne resmi olarak yapılarak başvuru tarihinin kesinleşmesi ve sonuçlandırılması için, gereken belgeler aşağıda sıralamıştır.

  • Başvuru dilekçesi,

  • Buluş konusunu açıklayan metin (tarifname),

  • Patentle korunması istenilen buluşun unsur ya da unsurlarını kapsayan istemler,

  • Tarifnamede, istem ya da istemlerde atıf yapılan resimler,

  • Özet,

  • Başvuru  ücretinin ödendiğini gösterir belge,

  • Vekil tayin edildi ise Vekaletname,

  Süreç içerisinde gerekebilecek  diğer bilgi ve belgeler Yönetmelikte belirlenen süreler içinde temin edilerek resmi kuruma iletilebilir.


Faydalı Model Belgesi Nedir?

Yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine belirli bir süre, ilgili buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkının tanınması için verilen belgedir.


  Bir buluşun Faydalı Model Belgesi ile korunabilmesi için;

  • Yeni olması (başvuru yapılmadan önce yazılı, sözlü ya da uygulanarak açıklanmamış olması),

  • Sanayiye uygulanabilir olması (pratikte uygulanabilir (seri üretim) olması),

gerekmektedir.

   Usuller ve bu usuller sonucunda elde edilen ürünler ve kimyasal maddelere ilişkin buluşlar koruma kriterlerine haiz olsalar dahi Faydalı Model Belgesi verilerek korunamazlar.  
   Bu sisteme göre değerlendirilen başvurular için “tekniğin bilinen durumunun aşılması” kriteri aranmaz, araştırma ve inceleme raporları düzenlenmez. Faydalı Model Belgesi verilerek korunan buluşlar için sadece yenilik ve sanayiye uygulanabilir olma kriterleri aranmaktadır.
  Faydalı model koruması elde etme işlemlerinin basit ve ucuz olması nedeni ile bu koruma sistemi buluş sahiplerini özendirici bir işleve sahiptir.



Faydalı Model Belge Alma Süreci Nasıl?



Bir buluşu Faydalı Model Belgesi alarak koruyabilmek  için yapılan başvuru öncelikle Türk Patent Enstitüsü tarafından şekli şartlar açısından incelenir. Şekli şartlara uygun bulunarak yayınlanan Faydalı Model Belgesi başvuruları üçüncü kişilerin itirazlarına açılır. Üçüncü kişilerin belirlenen süre içerisinde itiraz bildirmesi durumunda başvuru sahibi itirazları dikkate alarak tarifnamede değişiklik yapabilir veya başvuruyu geri çekebilir. Bir başka seçenek de başvuru sahibi üçüncü kişilerin yaptığı itirazları dikkate almadan Faydalı Model Belgesinin düzenlenmesini talep edebilir. Faydalı Model Belgesi 10 yıl süreli bir koruma sağlar.
10 Yıllık koruma süresi dolduktan sonra, buluşu herkes kullanabilir.


Faydalı Model Belgesi başvurusu Patent başvurusuna, Patent başvurusu Faydalı Model Belgesi başvurusuna belirli süreler içinde talep yapılması koşulu ile değiştirilebilir.

Patent ile Faydalı Model Belgesi Arasındaki Fark Nedir?

  • Faydalı Model Belgesinde tekniğin  bilinen durumunun aşılması kriteri aranmaz,

  • Koruma süreleri farklıdır,

  • Usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünler ve kimyasal esaslı buluşlar Faydalı Model  Belgesi ile korunamaz.

  • Araştırma ve inceleme işlemlerinin olmaması nedeniyle Faydalı Model Belgesi işlem süreci kısa, prosedürü kolaydır.

  • Uluslar arası resmi otoriteler tarafından araştırma ve incelemeye tabii tutulmadığı için   maliyet açısından da uygundur. 


Faydalı Model Belgesi Başvurusu İçin Gereken Belgeler Nelerdir?

Faydalı Model Belgesi  başvurusunun Türk Patent Enstitüsüne resmi olarak yapılarak başvuru tarihinin kesinleşmesi ve sonuçlandırılması için, gereken belgeler aşağıda sıralamıştır.

  • Başvuru dilekçesi,

  • Buluş konusunu açıklayan metin (tarifname),

  • Faydalı Model Belgesi ile korunması istenilen buluşun unsur ya da unsurlarını kapsayan istemler,

  • Tarifnamede, istem ya da istemlerde atıf yapılan resimler,

  • Özet,

  • Başvuru  ücretinin ödendiğini gösterir belge,

  • Vekil tayin edildi ise Vekaletname,

  Süreç içerisinde gerekebilecek  diğer bilgi ve belgeler Yönetmelikte belirlenen süreler içinde temin edilerek resmi kuruma iletilebilir.

Yurt dışında  Patent Başvurusu

  Türkiye’de alınan bir Patent ya da Faydalı Model Belgesi ile sağlanan koruma,  Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde geçerlidir. Söz konusu buluşun başka ülkelerde de korunması istenilirse, koruma düşünülen ülkelerde  Patent ya da Faydalı Model Belgesi alınması için başvuru yapılması gerekmektedir.

 

  Buluşun Türkiye dışında başka  ülkelerde de korunması istenirse  Türkiye’de yapılan başvuru tarihinden itibaren  12 ay içinde Paris Sözleşmesi’ne üye diğer ülkelere de başvuru yapılması ve bu başvuru sırasında Rüçhan Hakkı (Priority) talep edilmesi gerekmektedir. Böylece, hem Türkiye’deki ilk başvuru tarihi ile diğer ülkelere yapılan başvuru tarihi arasında, üçüncü   kişilerin aynı buluş için yapacakları başvurular ve alacakları patentler hükümsüz sayılacak  hem de sözü edilen bu 12 aylık sürede diğer ülkeye başvuru yapılmadan önce buluşun açıklanması halinde bu açıklama buluşun yeniliğini etkilemeyecektir.


Faydalı Model Belgesi koruması olmayan ülkelerde Türkiye’deki faydalı model belgesi için yapılan başvurunun rüçhan hakkı ile patent başvurusu  yapılabilir. Türkiye’de patent almak için yapılan bir başvurunun rüçhan hakkı ile Faydalı Model Belgesi koruması olan ülkelerde faydalı model belgesi için başvuru yapılabilir.


  Yurt dışında Patent koruması, ulusal, uluslararası ve bölgesel olmak üzere üç ayrı yol ile sağlanabilir. Seçilen koruma yollarından 12 aylık süre içinde geçişler  yapılabilir. Ulusal yapılan bir patent başvurusuna dayanarak 12 ay içinde Avrupa Patent Başvurusu ve/veya Uluslararası Patent Başvurusu yapılabilir. Doğrudan Uluslararası Patent Başvurusu yapılarak buradan belirli süreler içinde Avrupa Patenti ve/veya Avrupa Patent Sistemi dışındaki diğer ülkelerde koruma sağlanabilir.
Uluslararası Patent Başvurusu ve Avrupa Patenti Başvurusu, buluş sahipleri için, gerek süreler açısından ve gerekse ekonomik yönden olumlu yaklaşımlar sağlamaktadır. Her iki sistemde de, patentin geçerliliği ulusal yasalara göre belirlenmesine karşılık, başvuru işlemlerinin bir dilekçe ve bir kurumda yapılması büyük kolaylık sağlamaktadır.

  İki sistem arasındaki en belirgin farklılık, önceden belirlenen ülkelerde ulusal aşamaya geçiş kısmındadır. Uluslararası Patent başvurusu sisteminde, araştırma raporu, yazılı görüş ve patent verilebilirlik ön raporu düzenlendikten sonra ulusal aşamaya geçiş, bazı ülkelerde farklı olmakla beraber yaklaşık otuzuncu ayda yapılmakta ve patent belgesi ulusal ofisler tarafından düzenlenmektedir.  Seçilen her ülke kendi yasaları çerçevesinde  bir patent belgesi düzenlemektedir.

   Avrupa Patent Sisteminde ise Avrupa  Patentinin  çevirilerinin seçilen ülkelere iletilmesi ile Avrupa Patentinin geçerliliğinin ilgili ülkelerde sağlanması gerçekleştirilmektedir.

Ulusal Patent Başvurusu

Ulusal sistem, bir ülkeye ilk kez yapılan ve yalnız o ülkede koruma istenilen başvuru sistemidir. Bu şekilde yapılan bir başvuru rüçhansız başvuru olarak tanımlanır. Ancak, ilk yapılan bu başvuruya dayanarak 12 ay içinde bir başka ülkede başvuru yapılabilir. 12 aylık rüçhan hakkı süresi içinde rüçhan hakkı talep edilerek yapılan başvuru rüçhanlı olarak tanımlayabileceğimiz ulusal patent başvurusudur.

Süreç Nasıl İşliyor?

  İlgili ülkenin resmi ofisine yurt dışındaki vekil firmalar aracılığı ile başvuru yapılır.
Rüçhanlı veya rüçhansız ulusal başvurular,  başvuru yapılan ülkelerde  her ülkenin kendi yasasına göre işlem görmektedir. İlgili ülkenin patent verme sürecine göre prosedür ilerler ve ilgili ülkede buluşun korunması ilgili ülkenin patent belgesi ile sağlanır.

Uluslararası Patent Başvurusu (Patent İşbirliği Andlaşması)

  Türkiye 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren Patent İşbirliği Andlaşması’na (PCT- Patent Cooperation Treaty) taraf olmuştur. Uluslararası patent başvurularının organizasyonu (WIPO) Dünya Fikri Haklar Örgütü tarafından yürütülmektedir. 
  Bu sistem sayesinde 2007 itibari ile 137 ülkede aynı anda patent başvurusu yapılması ve patent verilme aşamasına kadar getirilmesi avantajı sağlanmaktadır.
  Ayrıca, bu sistem ile yapılan başvurularda maliyet düştüğünden daha ucuz ve kolay bir yöntemle başvuru yapma olanağı elde edilmektedir.  Bu sistem ile elde edilen patentler uluslar arası otorite olarak kabul edilmiş resmi kuruluşlar tarafından araştırılıp/incelendiği  için  “güçlü patent”  şeklinde değerlendirilir.

Süreç Nasıl İşliyor?

  Başvuru kabul ofislerine veya bir Avrupa Patent Vekili tarafından  on-line olarak WIPO’ya yapılabilir. On-line yapılan başvurularda resmi ücrette indirim uygulanmakta ve başvurunun yapıldığına ilişkin bildirim anında elde edilmektedir. Böylece hem maliyet azalmakta hem de süreç kısalmaktadır. On-line başvurunun bir başka avantajı da ilgili başvuru için teşvik/destek  programından yararlanmak için gereken  uluslar arası patent başvurusunun  yapıldığını teyit eden belgeye başvuru yapıldığı anda sahip olunmasıdır.
  PCT  sistemi uluslar arası aşama ve ulusal aşama şeklinde iki aşamadan oluşmaktadır. Uluslar arası aşama; başvurunun yapılması, araştırma,  patent verilebilirlik ölçütlerinin değerlendirildiği  yazılı görüş,inceleme ve yayın prosedürlerini kapsar. Uluslar arası aşamayı  yaklaşık 30 ay bitiminde ulusal aşama izlemektedir. Seçilen ülkelerin   yasalarına uygun olarak PCT kapsamında ulusal aşamaya giriş işlemleri yapılır. Her ülkeden patent belgesi alınana kadar ilgili ülkenin kendi yasalarına göre işlemler sürdürülür.

Bölgesel Patent Başvuru Seçenekleri                                                                       

Avrupa Patenti Sözleşmesi (EPC)

Türkiye, Avrupa Patenti Sözleşmesi’ne (EPC-European Patent Convention) 1 Kasım 2000 tarihinde katılmıştır. 

  Avrupa Patenti, Sözleşmeye üye ülkelerden, başvuru sahibi tarafından belirlenen ülkelerde geçerli bir bölgesel patent sistemi olup, Avrupa Patenti düzenlendikten sonra her ülkenin ulusal patenti olarak korunmaktadır. 
EPC’nin amacı, buluşların korunması konusunda Avrupa ülkeleri arasında işbirliğinin arttırılması, üye ülkelerin hepsinde geçerli bir “patent verilme sistemi”nin kurulmasıdır. Tek bir başvuru ile Sözleşmeye üye ülkelerde geçerli bir patent koruması sağlanması amaçlanmaktadır. Böylece, daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle bir patent koruması elde etmek mümkündür. Avrupa Patent Sistemi’ne 2007 yılı itibari ile  37 ülke üyedir.

Süreç Nasıl İşliyor?

  Avrupa patenti başvurusu ile ilgili tüm işlemler (şekli inceleme, araştırma, yayın, inceleme, tescil kararı ve itiraz) Avrupa Patent Ofisi (EPO) tarafından yürütülmektedir.
Avrupa Patentinin verildiğinin bültende ilan tarihinden itibaren üç ay içinde önceden seçilmiş  ülkenin  kabul ettiği dildeki  çeviri ve  ulusal mevzuatı gereği  diğer dokumanlar ile birlikte  ilgili ülkenin resmi ofisine Avrupa Patentinin geçerliliğinin sağlanması için başvuru yapılır.  

Avrasya Patent  Anlaşması

  Avrasya Patent Anlaşması 12 Ağustos 1995 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Sözleşmenin ana amacı, anlaşmayı imzalayan üye ülkelerde büyük ölçüde koruma belgelerinin kolay ve daha ekonomik olarak teminini sağlayan çok uluslu bölgesel bir koruma sistemi oluşturmaktır. Avrupa Patent Sistemine benzer bir sistem olan Avrasya Patent Sistemi, Rusya ve eski Sovyetler Birliği bünyesindeki ülkelerde uygulanmaktadır. (Ermenistan, Moldova, Kırgızistan, Türkmenistan, Belarus, Tacikistan, Rusya Federasyonu, Kazakistan, Azerbaycan)

Süreç Nasıl İşliyor?

  Doğrudan Avrasya Patent Ofisine veya üye ülkelerin resmi ofislerine başvuru yapılabilir. Başvuru Rusça olarak yapılmakta, diğer dokumanlar Rusça çevirileri verilmek suretiyle herhangi bir dilde sunulabilmektedir. Başvuru şeklen inceleme, araştırma, yayın, itiraz, inceleme ve patent belgesi düzenlenmesi aşamalarından oluşmaktadır.

 

 


© 2007 TrWeb.info